GULAG
Historia

ŁAGRY SOWIECKIE - SKRÓCONY PRZEWODNIK

KUTAISI

Kutaisi – miasto w zachodniej Gruzji, założone w czasach starożytnych, obecnie trzecie pod względem wielkości miasto w tym państwie.

W ZSRR ważny ośrodek przemysłowy Gruzji posiadający liczne zakłady produkcyjne maszyn i sprzętu elektromechanicznego. W latach 1945-1947 na terenie miasta utworzono kontrolno-filtracyjny obóz MWD – PFŁ nr 0331. Więzieni tu byli, poza więźniami innych narodowości, żołnierze Okręgu Wileńskiego AK, wcześniej aresztowani na terenie Wileńszczyzny w latach 1944-45 po udziale w Operacji AK „Ostra Brama”. Po pobycie w więzieniach, przesłuchaniach, bez wyroku byli kierowani do sowieckich obozów pracy. W Kutaisi pracowali przy budowie fabryki samochodów, zakładów pomocniczych, w kamieniołomach, cegielniach, przy budowie dróg. Polki pracowały często w gospodarstwach rolnych, na budowie, w fabryce przetworów spożywczych czy szpitalach. Obóz charakteryzowała wysoka śmiertelność więźniów. Po buncie Polaków w 1947 r. władze sowieckie zdecydowały o skierowaniu polskich więźniów do innych kompleksów łagiernych m.in. w Astrachaniu, Stalingradzie, Krasnoarmiejsku, Borowiczach czy Brześciu. Wielu z nich w latach 1948-1949 zostało zwolnionych z obozów sowieckich. Większość udawała się do powojennej Polski. Niektórzy jednak powracali na Wileńszczyznę, aby tam już mieszkać na stałe pod władzą sowiecką lub repatriowali się do Kraju w czasie II repatriacji z Kresów w latach 50-tych XX w.

Zdaniem polskich historyków w obozie w Kutaisi zginęło z głodu i wycieńczenia kilkuset Polaków. Na terenie prowizorycznych cmentarzy, gdzie spoczywają ich ciała, chowano również przedstawicieli innych narodowości – Japończyków, Litwinów, Łotyszy, Estończyków, Rosjan, Ukraińców i innych. Obecnie władze Rzeczypospolitej czynią starania o upamiętnienie naszych Rodaków – ofiar sowieckich łagrów w tym mieście poprzez pamiątkową tablicę lub pomnik.